Wolfenstein: historie en toekomst van een FPS-klassieker 

Wolfenstein: historie en toekomst van een FPS-klassieker 2013-05-10T14:53:28
Vroeger had je geen Call of Duty en Battlefield. Nee, zelfs geen Medal of Honor. Vroeger speelden we oorlogje in Wolfenstein! En jongens toch, wat heeft deze serie veel voor de gamesbizz betekent. Maar zitten we nog wel te wachten op een nieuw deel, of is Wolfenstein toch vooral een oubollig Nazi-relikwie?

De Tweede Wereldoorlog is één van de meest fascinerende tijdsvlakken uit de geschiedenis. Nog nooit kwamen op zo’n grote schaal menselijke wandaden, leed maar ook heldenmoed samen. Zoiets mag nooit meer gebeuren, was de consensus na afloop. Maar waarom genieten we vandaag de dag dan zo van al die oorlogsspelletjes? Games waarin we letterlijk duizenden vijanden door het knarretje knallen? De Rotterdamse filosoof Erasmus gaf al in de 15e eeuw het antwoord: “War is delightful to those who have not experienced it”.

Door de jaren heen is het shootergenre steeds populairder geworden. Met name first-person schiettenten als Call of Duty en Battlefield zijn anno 2013 niet aan te slepen. Jong en oud, rijk of arm, man of vrouw; er zijn weinig mensen die níet van een goede FPS genieten. Waarom? Op die vraag gaf ik in het verleden al eens antwoord. Vandaag wil ik het hebben  over Wolfenstein, de oermoeder aller shooters waar het al die jaren geleden mee begon. Binnenkort komt er een nieuw deel van deze occulte WWII-fps uit. Reden voor een feestje?

wolfenstein

 

Castle Wolfenstein

castle wolfensteinBegin jaren ‘80 stond de game-industrie nog in de kinderschoenen. Het waren de tijden van legendarische spelcomputers als de Apple II, Atari 800 en Commodore 64. Ook werd spelen op PC steeds populairder, met dank aan het geavanceerde besturingssysteem MS-DOS. In 1981 verscheen er ineens een shitload aan inmiddels befaamde spelfranchises: Donkey Kong, Ultima, Frogger en ook een bijzonder interessant spelletje genaamd Castle Wolfenstein. Gebaseerd op Nazistische mythes uit de Tweede Wereldoorlog, ga je in deze game van Muse Software op zoek naar gevoelige intel over ‘Operatie Rheingold’ in een door de Duitsers bezet kasteel. Het verdere verloop van de oorlog ligt in jouw handen...

Het is de beklemmende sfeer die van het spel een succes maakt. Wat betreft gameplay kan je Castle Wolfenstein zien als een soort Hitman: Absolution avant la lettre. Dus wachten op het juiste moment om uit de schaduw te treden, en met je trouwe pistool een kill maken - je kunt lichamen zelfs looten voor ammo en sleutels. Ook het geluid is baanbrekend. Muse Software heeft een aantal Duitsers zo gek gekregen om kreten als ‘Achtung!’ en ‘Feuer!’ in te spreken. Of zijn er gewoon stiekem een stel ontwikkelaars zelf achter de mic gekropen?

In ieder geval draagt het allemaal bij aan de voortreffelijke sfeer van het spel. Het prachtige jaren ’80 artwork op de doos en tijdens menuschermen doet de rest.

 

Wolfenstein 3D

wolfenstein 3dNa het vervolg Beyond Castle Wolfenstein, dat in 1984 verschijnt en vrijwel dezelfde gameplay en setting kent, wordt het lange tijd stil rondom de serie. Begin jaren ’90 is Wolfenstein door de meeste mensen al lang en breed vergeten. We spelen Super Mario World op de SNES, of anders wel Ultima IV – een serie die in hetzelfde jaar als Wolfenstein begon maar dus nog wel gewoon bestaat…

Tot 5 mei 1992. Bevrijdingsdag in Nederland, dat 47 jaar geleden van de Nazistische onderdrukking werd bevrijdt. De meeste mensen zitten thuis voor de televisie en kijken naar de Dodenherdenking op de Dam. Zo niet een klein groepje gamers. Nee, zij steken op die dag voor het eerst de floppy met daarop Wolfenstein 3D in hun computer. En jongens toch, wat worden ze weggeblazen! Hoe kan een computerspel zó realistisch zijn? Moet je kijken hoe vet alles eruit ziet! En die Duitse soldaten dan, levensecht! Ze schreeuwen zelfs ‘Mein leben!’ als je ze met een mitrailleur doorboort!

In feite is Wolfenstein 3D exact dezelfde game die Castle Wolfenstein in 1981 al was. Als soldaat William ‘B.J.’ Blazkowicz verkennen we hetzelfde kasteel, killen we dezelfde nazistische zwijnen en doen we ons tegoed aan dezelfde schiet- en zoek-gameplay, al ligt er in het nieuwe deel wel minder nadruk op stealth. Belangrijkste reden waarom het spel zo’n succes wordt, zijn de baanbrekende graphics. De door id Software gecreëerde wereld van Wolfenstein 3D is volledig opgebouwd uit pixels, maar dankzij geavanceerde technieken als ray casting en dieptebuffering, ziet het er driedimensionaal en – voor die tijd – haast fotorealistisch uit. Wolfenstein 3D is de start van het fps-genre en ontketent een revolutie. Tientallen succesvolle en minder succesvolle ‘klonen’ volgen…

 

Terugkeer naar Castle Wolfensein

return to castle wolfensteinNadat Wolfenstein 3D in 1992 nog gelardeerd wordt met de add-on Spear of Destiny, moeten we wederom bijna een decennium wachten op de opvolger. In 2001 verschijnt-ie dan eindelijk, in de vorm van Return to Castle Wolfenstein. Het blijkt misschien wel het beste deel uit de serie tot op heden...

Zo zit er voor het eerst multiplayer in de game. En het feit dat deze vandaag de dag nog altijd gespeeld wordt, zegt genoeg over de kwaliteit. Ook kent Return to Castle Wolfenstein voor de verandering een echt sterk singleplayer-verhaal. Nazi-kopstuk Heinrich Himmler houdt er zijn eigen agenda op na, wanneer hij gefascineerd raakt door occulte zaken en het tot leven wekken van dode krijgers. Samen met zijn Paranormale SS-Divisie neemt hij zijn intrek in een oud kasteel, alwaar ze de Middeleeuwse veldheer Heinrich 1 uit de dood trachten te herrijzen. Aan B.J. Blazkowicz wederom de taak Castle Wolfenstein te infiltreren en een einde te maken aan de duivelse Nazi-praktijken. 

Return to Castle Wolfenstein biedt op alle vlakken een perfecte mix van zowel Castle Wolfenstein als Wolfenstein 3D. Zo leunt de game weer meer op de stealthactie uit het origineel, maar verandert één en ander nadat je gespot bent in de over-the-top schiettent die 3D was. Daarnaast speelt het occulte aspect een grote rol: niet zelden tref je door de Nazi's gemuteerde vijanden en heeft ook veel van je wapentuig een paranormaal randje.

 

Wolfenstein 2009

wolfenstein 2009Het belangrijkste onderdeel van de Wolfenstein-serie is wat mij betreft altijd de geweldige sfeer geweest. Laverend tussen serieus en funny, ligt er over elk deel een heerlijke B-saus. Maar niet in de zin van goedkoop – de Wolfenstein-games kennen immers altijd torenhoge productiewaarden – maar meer van ‘het kan niet, maar het zou best kunnen’. Dit gegeven is altijd extreem goed uitgewerkt; vooral ook omdat het op bestaande mythes is gebaseerd. Ik krijg er echt nooit genoeg van. Het is tevens de reden dat ik zelfs van échte B-titels als Turning Point: Fall of Liberty kan genieten. Fok de bugs, fok de slechte graphics: het draait allemaal om sfeeeeer, mensen! De Wolfenstein-games bieden dit van nature, maar steken daarnaast ook gewoon erg goed in elkaar.

Waarschijnlijk is dit ook waarom ik de meest recente Wolfenstein uit 2009 hard digde. De Nazi’s hebben de Duitse plaats Isenstadt onder quarantaine geplaatst, aangezien daar de waardevolle Nachtsonne-kristallen zijn gevonden. Hiermee kan er worden geteleporteerd naar de Black Sun-dimensie: wederom een bestaand occult symbool. Binnen deze dimensie heeft Blazkowicz de beschikking over een groot aantal duistere krachten. Met Mire bijvoorbeeld vertraag je de tijd, en met Veil worden er allerhande, voorheen niet-aanwezige objecten zichtbaar. Supertof uitgewerkt. Maar ook de schietactie in deze game is wat mij betreft onderschat. Het geluid dat je machinegeweer bijvoorbeeld na enkele upgrades produceert, is in bruutheid onovertroffen. Het zijn misschien details, maar juist dat soort dingen tillen games wat mij betreft naar een hoger niveau.

Ok, ‘Wolfenstein 2009’ was misschien niet de beste game in de reeks. Toch verkocht hij goed genoeg om nu eens niet tien jaar op een vervolg te hoeven wachten: een nieuw deel is inmiddels in de maak.

 

Heeft Wolfenstein nog wel bestaansrecht?

Heeft Wolfenstein tegenwoordig nog wel bestaansrecht?Een voorspelbare vraag, die naar aanleiding van de aankomende Wolfenstein-reboot door menig zuurpruim gesteld gaat worden. Mijns inziens onterecht. Want laat ik een tegenvraag stellen: Waarom zou Wolfenstein géén bestaansrecht meer hebben? Het is geen serie die elk jaar, of zelfs maar elke drie jaar een nieuw deel uitbrengt. Van uitmelkerij is dus absoluut geen sprake. Kijkend naar de historie van de franchise zit er vaak zelfs bijna een decennium tussen verschillende releases. Soms dachten we zelfs dat de serie ermee opgehouden was, maar altijd stond Wolfenstein weer op als een Fenix uit de as. Iets wat qua thematiek eigenlijk ook wel erg goed bij de spellen past.

De scepsis heeft ongetwijfeld te maken met het laatste deel. Toegegeven, dat was zeker niet de beste Wolfenstein uit de serie, maar absoluut ook niet slecht. Ik vond zelfs dat het spel een prima job deed om de reeks naar de current-gen spelsystemen te brengen. Solide knalactie, afwisselende omgevingen en vijanden en het belangrijkste: de B-sfeer uit de voorgaande delen shinede als nooit tevoren. De meest recente Wolfenstein was vooral een game voor fans van de serie. En je weet hoe het gaat met kritiek: een 7,5 wordt na verloop van tijd ineens ‘een matige game’, en weer twee jaar verder spreken veel zuurpruimen dan plots over ‘een walgelijke titel’. Aan het nieuwe deel de taak om de azijnpissers de mond te snoeren en te bewijzen dat Wolfenstein zeker nog niet het bejaardentehuis voor gepensioneerde oorlogsshooterveteranen in hoeft!

wolfenstein hitler

Echt, zeggen dat Wolfenstein vandaag de dag niet meer kan, is feitelijk zeggen dat een serie als Zelda ook niet meer kan. Link’s avonturen brengen immers ook slechts mondjesmaat nieuwe ideeën en gameplay te berde. Je opa en oma vertellen misschien ook vaak dezelfde verhalen over ‘vroeger’ en hoe alles toen beter was, maar die zet je toch ook niet bij het grofvuil? Wolfenstein is videogamehistorie en als de nieuwste telg in de serie grafisch bij de tijd blijft, hoeft er aan de gameplay en de sfeer niet eens zo gek veel veranderd te worden. Die staan, ook na ruim 30 jaar, namelijk nog altijd als een hui… kasteel!

REACTIES (23) 

Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord