Komt het goed met de superheld

Komt het goed met de superheld? 2016-05-19T13:52:25
De dag des oordeels is hier! X-Men: Apocalypse draait vanaf vandaag in de bioscopen, en als je het gros van de meningen op het internet mag geloven, is het niet veel soeps. Maar, heh? Dit zijn toch de hoogtijdagen van de superheldenfilm? Komt het… Komt het nog wel goed?

Je moet wel tijden lang in een grot zijn opgesloten om samen met een man genaamd Yinsen een Jericho-raket voor de Ten Rings te maken, wil het je ontgaan zijn dat superheldenfilms populairder zijn dan ooit. Inderdaad, populairder dan Flash Gordon  – O, wacht, ook daar komt al een sequel van – en populairder dan Howard the Duck. Als comicliefhebber juich ik de gigantische bedragen die in dit genre films wordt gepompt luidkeels toe – hoe geloofwaardiger de gebroken hoofden die Batman achterlaat, hoe beter – maar de ontvangst van nieuwe films als X-Men: Apocalypse laat duidelijk zien dat je er niet meer mee weg komt een slecht verhaal of slechte regie te compenseren met gekke personages, hippe beelden en een CGI-sausje. Maar komt het dan nog wel goed met onze gemaskerde vrienden? Of sprak Ben Afflecks legendarische uitdrukking boekdelen, en gaan ze ten onder aan hun eigen spandex? Tijd om te kijken hoe we hier zijn gekomen – met een selectie uit het filmaanbod - en een blik in de glazen bol te werpen. 

Batman v Superman ben affleck reaction

                    

De jaren nul: van geek naar freak naar geek

Te beginnen in het jaar 2000, want dat was het jaar waarin een superheldencollectief genaamd de X-Men onder leiding van regisseur Bryan Singer het witte doek veroverde, en een nieuw imago voor het genre creëerde. Want laten we eerlijk zijn, hoewel Tim Burtons Batman (1989) een meesterwerk is, denkt niemand vrijwillig terug aan de latere Batman-George Clooney of de verschrikking die Spawn heet. De moderne beweging startte echter niet ten tijde van Burtons Batman, maar zo’n zestien jaar geleden. Niet veel langer meer zou de superheld door de massa afgeschreven worden als vermaak voor kinderen, en toen X-Men 2 in 2004 een nog donkerdere weg insloeg werd dit vooroordeel al helemaal uitgeroeid. De film had zijn succes voornamelijk te danken aan de geweldige cast, met onder andere iconische rollen van Hugh Jackman als Wolverine en Patrick Stewart als Charles Xavier, en ook het goede werk van Bryan Singer bleef niemand onopgemerkt. Over het verhaal, en dan met name de climax, zullen we het niet hebben. Is beter voor m’n bloeddruk. 

X-Men

Na het succes van het grauwe X-Men, slingerde een jonge Tobey Maguire zich een weg naar onze harten. Braakneigingen terzijde, de reïncarnatie van Spider-Man in 2002 deed weer iets compleet anders dan zijn mutantenbroeders voor hem. De ruige mannen met puntige klauwen en intimiderende blikken maakten plaats voor een jonge nerd die menig comicbook-fan aansprak met zijn onhandigheden en frisse kijk op het zijn van een superheld. Hij was aandoenlijk, en gaf daarmee de filmsuperheld een ongekende persoonlijkheid, iets wat later ongetwijfeld van groot belang was bij de casting voor films als Iron Man – probeer bij het horen van die naam maar eens niet te denken aan Robert Downey Jr. 

De sequel van Spider-Man was eigenlijk nog beter: onder leiding van Evil Dead-regisseur Sam Raimi kreeg het personage meer diepgang en het verhaal een dramatischere lading omdat Spidey worstelt met zijn identiteit en meer persoonlijke problemen dient op te lossen. En daarbovenop kwam ook nog eens een octopus-man, dus makkelijk had ‘ie het niet. Terwijl your friendly neighborhood Spider-Man het steeds zwaarder kreeg (ik weiger te schrijven over zijn emo-periode in de derde film), ging ook X-Men 2 de duistere kant op door de keiharde vraag te stellen wie de fuck er überhaupt de superheld is en wie de bad guy. De duistere lijn werd doorgetrokken, en kwam zo in de handen van Christopher Nolan terecht. De rest is geschiedenis. O, zo’n fijne geschiedenis. 

The Dark Knight Rises

Hoewel niet iedereen werd weggeblazen door Batman Begins, zette de film een eigen asgrauwe toon met realistische elementen – al is een rijkeluiszoon in een bepantserde vleermuis-outfit niet iets wat je snel over de daken van Amsterdam zou zien rennen. Daarnaast was het natuurlijk het begin van een legendarische trilogie, waarvan het hoogtepunt in 2008 uitkwam. The Dark Knight wordt door velen nog altijd gezien als de beste superheldenfilm ooit, en dat is deels te danken aan de heerlijke regie die het smerige en donkere Gotham meer tot leven wekten dan ooit tevoren. De interessante scenes volgden elkaar op, en hoe kan dat ook anders met de genialiteit van Heath Ledger, en de focus die Nolan legde op de psychologische kant van alles? Hoewel ook de actie ontzettend dik was, werden we meegenomen in een ingewikkeld verhaal en aangespoord om echt na te denken over het ongenaakbare “symbol of Gotham” en waar hij voor staat. En dát is een ervaring die je bijblijft. 

In de jaren nul ging het helaas ook veel te vaak veel te fout. Veel regisseurs vergaten wat er belangrijk is in een goede film, en probeerden films te maken die het vooral van de superheldenstempel moesten hebben. Misbaksels als The League of Extraordinary Gentlemen, Catwoman, Ghost Rider – kom op, Nicolas Cage?! - en Daredevil lieten weinig over van het bronmateriaal en wisten ook niet een interessante eigen weg in te slaan. Er bleef weinig houvast over voor fans van het genre, en helaas voor hen zou dit in de komende jaren niet spontaan veranderen. Toch waren er een paar pareltjes, of in ieder geval erg vermakelijke films die rond deze tijd uitkwamen; V for Vendetta gaf een politieke wending aan de superheld, Watchmen was een redelijke verfilming van een van de beste comicverhalen ooit bedacht, en… Er was Superman Returns. Ja, laten we snel verder gaan.

Nicolas Cage Ghost Rider

                         

Marvel Cinematic Universe en DC Extended Universe

Met de serieuze ondertoon van The Dark Knight Rises en de nerdy feelgood Spider-Man, was het aan Marvel om iets nieuws te verzinnen. Wat we rond 2008 nog niet wisten, was dat de comicgigant stiekem een heus film-universum aan het opzetten was. Deze begon natuurlijk met de fenomenale Robert Downey Jr. in de rol die hem op het lijf leek geschreven: Iron Man. Wat Tony Stark anders deed dan voorgaande superhelden in films? Nou, hij had swag. En verdomd veel. Hij was de rijkeluiszoon die Bruce Wayne nooit had kunnen zijn; arrogant, veel te zelfverzekerd en impulsief, maar toch iemand met een goed hart – uhh, goede mini-arc reactor. RDJ gaf een twist aan het personage en maakte hem eigen, en vanaf dit moment kon Marvel eigenlijk ook niet anders dan voortborduren op zijn rol in het universum: enter de post-credit scene met Nick Fury, wat als een van de belangrijkste momenten in Marvel-filmhistorie gezien kan worden. Tevens is dit ook het moment dat Marvel een flinke geldberg begint te verdienen met de ene na de andere bioscoophit. 

The Incredible Hulk was interessant en is tot de dag van vandaag onderdeel van het MCU, maar acteur Edward Norton had geen zin om meerdere films als Bruce Banner te doen – gemiste kans, Ed. In de jaren die volgden zou het MCU-ensemble vorm krijgen; Scarlet Johansson werd Black Widow, Chris Hemsworth en zijn pecks werden Thor, Steve Rogers werd de old-school Captain America en voor je het wist kwamen The Avengers (2012) bij elkaar. Dit was het moment waarop de comicnerd in mij drie radslagen en enkele salto’s eruit perste: eindelijk kwamen alle superhelden, inclusief hun tegenstrijdige ideologieën, tegenover elkaar te staan – eindelijk was er tijd en ruimte voor dat ensemble-spektakel waar iedereen naar verlangde sinds Samuel L. Jackson voor het eerst het woord “Avengers” uitsprak. Een bioscoopkraker volgde, maar veel meer dan een waar visueel spektakel was het niet. Toffe gevechten, een fijne regie, maar een simpel verhaal waar niet uit werd gehaald wat er in zat. 

We tijdreizen even naar 2016, want dit is het jaar waarin de potentie van het MCU echt tot zijn recht kwam; hoewel de comicverhalen voor een groot gedeelte los werden gelaten heeft het MCU 12 films lang een flinke spanning op lopen bouwen, die uitmondt in een bijna geile confrontatie op een bepaald vliegveld. Met menig exploderend nerd-hoofd tot gevolg. De psychologische kant werd weer eens belicht (iets met een beste vriend en dode ouders), en daar waren we aan toe omdat het plot van solo-films als Thor: The Dark World, Ant-Man en zelfs Captain America: The First Avenger rechttoe rechtaan was; naast het verwerken van de mooie effecten en genieten van de botten brekende actie had de kijker weinig te doen. De extra superhelden maakten het verhaal des te interessanter omdat ze niet louter werden gebruikt als oorlogsmachine - oké, behalve War Machine – en hun eigen ideologie er op nahielden. Aan de villains mogen ze nog wel flink werken, want welke Marvel-film heeft nou een bad guy die ook maar in de buurt komt van een Joker? 

Captain America: Civil War

Om niet al te veel tijd kwijt te zijn aan het DCU – zo goed als de Dark Knight-films waren, zo afschuwelijk slecht was het CGI-festijn dat Green Lantern heet – skippen we naar The Man of Steel (2013). Hij was al wat beter, maar Superman maakte nul persoonlijke ontwikkeling door en er kan zeker gediscussieerd worden over de rol van Henry Cavill als Clark Kent. Saaiheid volgde, maar DC had een trick up his sleeve: Batman v. Superman. Holy shit. Misschien wel de tofste confrontatie tussen twee personages in een comic OOIT – The Dark Knight Returns zal altijd fenomenaal blijven door de manier waarop een oudere Batman tegen de altijd jonge Superman knokt en tegelijkertijd moet zien te dealen met de terugkeer van de Joker. De fans kregen wat ze altijd wilden! Toch? Ja, ware het niet dat de film een paar van de beste comicverhalen ooit probeerde te verwerken en keihard op zijn bek ging. “Wait, your mother’s name is Martha, bro?”

Batman v. Superman was vooral leuk door de memes die het opleverde – oké, ook de CGI was weer fijn op Doomsday na -, maar het idee achter de film is een klein applausje waard. Er werd tot op een zekere hoogte geluisterd naar de fans; de film probeerde paralellen te vertonen met een paar van de beste DC-comics – The Dark Knight Returns, The Death of Superman, The Man of Steel, Superman: Birthright en ga nog maar even door – maar deed dat zonder een echte adaptatie te zijn van die comics. Resultaat is een film vol halve ideeën die natuurlijk niet goed uitgewerkt konden worden, maar dat wil niet zeggen dat er in de toekomst geen goede adaptaties kunnen komen van deze bronverhalen.

Batman v Superman

                   

The end?

Nee, natuurlijk komt het goed met de superheld! De eerste X-Men en Spidey-film legden de basis voor een breed scala aan genres binnen de comicfilms. V for Vendetta bracht een politieke wending, Deadpool was een hilarische comedy, Doctor Strange (2016) wordt ongetwijfeld een tripfestijn en de toekomst zal ons nog meer variatie bieden nu comics gezien worden als een lucratieve bron. Batman v. Superman probeerde het goede te doen en struikelde over zijn eigen veters, maar als het aankomt op ensemble-films zal Marvel hele mooie dingen kunnen maken met Avengers: Infinity War. Het grootste gemis bij de Marvel-films zijn immers goede, indrukwekkende bad guys, en als Thanos íets is…

Met die variatie in genres wordt het misschien tijd om een einde te maken aan het label “superheldenfilm”. Misschien moeten we toe naar een tijd waarin we deze films bekijken en maken alsof ze gewoon films zijn waar toevallig superhelden in rondvliegen. Om de dingen die in elke goede film centraal staan weer belangrijk te maken - zoals een intrigerend plot, goede acteurs, geloofwaardige dialogen, uitdagende en vernieuwende shots en ieder geval wat voer voor nadenken. De comicfilm wordt eindelijk serieus genomen, en dat resulteert hoe dan ook in meer films waar altijd troep tussen zal blijven zitten. Maar hoop is er meer dan ooit nu er gewerkt kan worden in universums waar gevestigde namen in opereren, en Hollywood een beter beeld begint te krijgen van wat we echt willen zien. Ja, 2016 is een goed jaar om in te leven als liefhebber van alles wat super is, en de komende vier jaar kunnen we wel eens enorm verrast worden door het DCU en MCU. Om nog maar te zwijgen over alle series en losstaande films die er bij komen kijken. 

Thanos Infinite Warfare

Wat jullie? Is er nog vertrouwen in deze films of worden er te veel gemaakt en komen ze je strot zo langzamerhand uit? Barst hieronder los! 

REACTIES (42) 

Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord