De geschiedenis van Grand Theft Auto – Deel 2 

De geschiedenis van Grand Theft Auto – Deel 2 2020-04-30T12:19:25
Het is Open Wereld Week op PU.nl! Om dat te vieren duikt Jacco in de geschiedenis van misschien wel de grootste gamefranchise ooit. Vandaag lees je deel twee.

Grand Theft Auto is een zeldzame franchise. Vrijwel iedereen is er weleens mee in aanraking gekomen, de games hebben door de jaren heen talloze records gebroken en zijn pioniers van het openwereldgenre. Dit is hoe deze titaan tot leven is gekomen en nog altijd boven de concurrentie uittorent. Ah shit, here we go again. Het eerste deel van dit artikel vind je hier.

GTA

Maximale chaos

Rockstar domineert de PlayStation 2 en Xbox met de eerste driedimensionale GTA’s. Het derde deel verkoopt uiteindelijk 14,5 miljoen keer en Vice City maar liefst 17,5 miljoen. Voor het volgende deel neemt de ontwikkelaar drie jaar de tijd, ditmaal voor een game van onvoorstelbare grootte. Eén grote stad is blijkbaar niet genoeg, want San Andreas bestaat uit maar liefst drie steden: Los Santos (LA), Las Venturas (Las Vegas) en San Fierro (San Francisco), met daartussen grote stukken platteland. Gezien de locatie van de echte steden niet bepaald realistisch natuurlijk, maar dat is niet waar Rockstar voor gaat. GTA: San Andreas is namelijk gebouwd om in aan te klooien.

De game is tot de nok toe gevuld met features, zoals de mogelijkheid om met hoofdpersonage CJ naar de gym te gaan om visueel sterker te worden. Hij wordt zelfs dik wanneer hij te vaak langs de Burger Shot rijdt. Naast logische, maar indrukwekkende uitbreidingen als tweehonderd verschillende auto’s, de toevoeging van voertuigen als jetski’s en de mogelijkheid om te kunnen zwemmen, zijn sommige aspecten puur voor de fun. Er zijn pimpmissies, minigames en natuurlijk de befaamde jetpack waarmee je de hele map kunt verkennen. Vergeet ook niet dat destijds cheat codes schering en inslag waren (ken je de Rhino-tank nog?), waardoor je in feite vrij spel hebt om zoveel mogelijk chaos kunt zaaien. Eerlijk is eerlijk: door Rockstars obsessie met realisme hebben we nooit meer écht zo goed kunnen rondklooien als in San Andreas.

Voor al z’n speelsheid is de game qua setting en verhaal soms bijzonder serieus. Het blijft natuurlijk een parodie op de gangstercultuur in de jaren 90, maar knap is hoe de game veel thema’s niet uit de weg gaat. Neem zinloos politiegeweld tegen en ongegronde arrestaties van Afro-Amerikanen, die soms vrij direct naar daadwerkelijke gebeurtenissen refereren. De ‘American dream’ en in-game gangoorlogen worden daarnaast uitstekend tot leven gebracht door de fantastische cast van personages. Samuel L. Jackson speelt een fantastische rol als de corrupte agent Frank Tenpenny en ook personages als de overduidelijk op Eazy-E (NWA) gebaseerde Ryder maken het verhaal van San Andreas een van de beste uit de franchise.

GTA San Andreas

Kleine zoethouders

Vlak daarna zet Rockstar ook hoger in op handheldtitels. Na enkele matige ports voor Nintendo-consoles verschijnt de PSP-game GTA: Liberty City Stories, dat spelers terugbrengt naar de welbekende stad en het verhaal van voormalig GTA 3-NPC Tony Cipriani vertelt. Ook Vice City keert terug in de vorm van Vice City Stories. De handheldgames worden goed ontvangen, maar blijken lang niet zo baanbrekend als de hoofddelen. Beide steden verkennen met gameplayelementen uit San Andreas – zoals het opbouwen en bewaken van je eigen drugskartel – is een tof idee, maar qua verhaal en noviteit vielen ze destijds toch wat tegen.

Een aantal jaar later keert GTA eenmalig terug naar een Nintendo-handheld, met GTA: Chinatown Wars voor DS. Hoewel kleiner qua schaal, weet de ontwikkelaar toch een levendig Liberty City op de kleine cartridge te proppen met een slim isometrisch perspectief. Helaas bevestigt Chinatown Wars dat de franchise niet geschikt is voor Nintendo-platformen, want het wordt het slechtst verkopende deel ooit. Hopelijk houdt het Rockstar niet tegen om ooit nog GTA 5 op de Switch uit te brengen.

GTA Vice City Stories

Mogelijkheden

De PSP-games blijken zoethoudertjes te zijn, want het duurt lang voordat de volgende Grand Theft Auto-titel eindelijk van zich laat horen. Tijdens de E3-persconferentie van Microsoft welteverstaan, waar Peter Moore GTA 4 aankondigt met een tatoeage op zijn linkerarm. Dankzij de nieuwe Rockstar Advanced Game Engine (RAGE) – dat eerder enkel werd gebruikt voor Rockstars Presents Table Tennis – is GTA 4 een immense grafische sprong voorwaarts. Vergeleken met de uitgestrekte, maar relatief simpele omgevingen uit San Andreas is het high definition, gedetailleerde Liberty City een droom die uitkomt.

De game zit vol met technische snufjes en details, zoals zeer realistische schademodellen voor auto’s, prachtig gegenereerd zonlicht gebaseerd op de daadwerkelijke stand van de zon en NPC’s met allerlei verschillende accenten, talen en kledingstijlen die per regio verschillen. Ook beschikken spelers over een telefoon, waarmee je op afstand in contact blijft met de belangrijkste personages. GTA 4 breekt technische records en wordt het toonbeeld voor realisme in games.

GTA 4

Die serieuzere toon sijpelt ook door in het verhaal, dat de Joegoslavische ex-soldaat Niko Bellic volgt. Bellic is een van de meest intrigerende en uitgewerkte hoofdpersonages uit de franchise dankzij zijn moeizame verleden en besef dat hij feitelijk is geboren om ellende te veroorzaken. GTA 4 diept deze achtergrond knap uit aan de hand van zijn relaties met familie, vrienden en uiteindelijke vijanden in de onderwereld van Liberty City. Het is een duister verhaal, dat spelers zelfs vraagt te kiezen tussen vrienden, maar de absurde, duistere humor is gelukkig nog steeds aanwezig. The Men’s Room met MMA-vechter Bas Rutten - een van de insane uitgebreide in-game tv-programma’s - is hier een ongepast, maar perfect voorbeeld van.

GTA 4 wordt fantastisch ontvangen – het is nog altijd de derde hoogst beoordeelde game op Metacritic – maar niet iedereen kan het realistische aspect van de game waarderen. Controle krijgen over auto’s vergt veel oefening, lopen voelt log en Niko struikelt zelfs over een stoeprand. Dekking zoeken gaat stroef, personages blíjven je bellen om af te spreken en een hoop features om mee te spelen ontbreken. Daarbij komt ook nog dat Liberty City vrij grauw oogt, en je niet bepaald wordt uitgenodigd om een cocktail te drinken op het strand, zoals in San Andreas of Vice City.

Ondanks dat dit laatste bij de sfeer in New York past, doet Rockstar een geslaagde poging om de game wat speelser te maken in de vorm van uitbreidingen. Naar verluidt betaalt Microsoft 50 miljoen keiharde dollars om de twee DLC’s tijdelijk exclusief naar de Xbox 360 te brengen, wat toentertijd uiteraard voor veel ophef zorgde. Desondanks zijn The Lost and Damned en The Ballad of Gay Tony hits. De verhalen zijn losser en grappiger en met name toevoegingen als automatische shotguns en parachutes brengen iets van de fun van de voorgaande delen terug.

GTA 4

Nieuwe standaard

Het succes van de vierde grote Grand Theft Auto-game leidt een soort transitieperiode in voor Rockstar. Waar het in de jaren ervoor games in een groot aantal franchises uitbracht, zoals Manhunt, Bully, Midnight Club en The Warriors, verschuift de focus naar twee grote projecten. De volgende is Red Dead Redemption, in feite een GTA-titel met westernthema dat het tragische verhaal van ex-bandiet John Marston vertelt. Samen met de schietmechanieken uit Max Payne 3, die een jaar later verschijnt, is Red Dead een voorbode op wat komen gaat.

Fans zijn door het dolle heen als een modern Los Santos in beeld wordt gebracht tijdens de sfeervolle aankondigingstrailer van Grand Theft Auto 5. De schaal van de game is namelijk immens groot, alsof er een manier is gevonden om de finesse waarmee GTA 4 is gebouwd te vermenigvuldigen. Neem de zonovergoten stad met golfbanen, sportwagens, gigantische villa’s, winkels, en het platteland met windmolens, treinsporen en motorcrossbanen: GTA 5 zet de nieuwe standaard voor openwereldgames. En dat op de PlayStation 3 en Xbox 360.

GTA 5 is ook een directe reactie op de pijnpunten van het vorige deel, want het aantal features wordt dusdanig uitgebreid dat het in de buurt komt van een leefsimulator. Je kunt beleggen in aandelen, les nemen in golf of tennis, op zoek naar Bigfoot, een bustour doen met een uur aan hilarisch commentaar, deelnemen aan races, vliegles nemen, rondstruinen op het internet of ouderwets mensen aanrijden. De wereld ligt letterlijk aan je voeten. Qua gameplay weet GTA 5 daarnaast een goede balans te vinden tussen realisme en arcade. Het schietsysteem en dekking zoeken werkt stukken beter en voertuigen besturen soepeler dan in de voorloper, al zijn de gekke ragdoll physics nog steeds aanwezig.

GTA 5

De grootste vernieuwing is echter de toevoeging van drie hoofdpersonages. Allen brengen ze verschillende aspecten van het leven in LA in beeld: Michael als miljonair, Trevor als gestoorde redneck en Franklin als tasjesdief in the hood. Het drietal is een recept voor missies die de meeste missies uit voorgaande delen volledig wegblazen. Denk aan racend door de bergen een neerstortend vliegtuig achtervolgen, de gelijkenis van Mark Zuckerburg van ‘Life Invader’ opblazen en natuurlijk de spannende heists. Daarbij is GTA 5 filmischer, met constante dialogen en een begeleidende soundtrack tijdens missies buiten auto’s.

Kort na de fantastische singleplayermodus lanceert GTA Online, een revolutionaire, maar op dat moment redelijk kale, MMO-achtige multiplayermodus. In de jaren daarna verandert dat, met een indrukwekkende hoeveelheid gratis updates die tot op de dag van vandaag aanhouden. Coöperatieve heists, Trackmania-achtige racebanen, controversiële casino’s en Formule 1: GTA Online heeft het allemaal. Dat komt wel met een prijs, want je moet flink wat uren spelen om genoeg in-game geld te verdienen óf – waar Rockstar momenteel miljoenen mee verdient – microtransacties doen. Daarbij stapt Rockstar ook definitief af het traditionele model van betaalde DLC.

GTA Online

Legendarisch

Samen met de PS4-, Xbox One- en PC-ports zorgt Online ervoor dat Grand Theft Auto 5 een uitzonderlijk lange adem heeft. Momenteel is het officieel het best verdienende entertainmentproduct ooit en met een gestoorde 120 miljoen verkochte exemplaren waarschijnlijk de tweede (derde als je Tetris op alle platformen meerekent) bestverkochte game ter wereld. GTA 5 is simpelweg een legendarische game, of je er nou van houdt of niet.

De vraag is wat de toekomst van de franchise brengt, onder andere met het vertrek van Dan Houser en de aanhoudende kritiek op de werkcultuur van Rockstar in het achterhoofd. Grand Theft Auto 6 is momenteel in een ‘vroeg ontwikkelstadium’ en keert mogelijk terug naar Vice City, een logische stap voor de franchise. Maar hoe lang duurt het nog voordat we niet meer spreken van steden en omliggende landschappen, maar van een soort staat met meerdere grote steden die met elkaar in verbinding staan? Een dergelijke ‘GTA-wereld’ zou een gigantische onderneming zijn, maar als één franchise het onmogelijke bereikt, dan is het Grand Theft Auto – de franchise die constant de grenzen van games verlegt.

REACTIES (3) 

Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord