De geschiedenis van Grand Theft Auto – Deel 1 

De geschiedenis van Grand Theft Auto – Deel 1 2020-04-30T13:12:46
Het is Open Wereld Week op PU.nl! Om dat te vieren duikt Jacco in de geschiedenis van misschien wel de grootste gamefranchise ooit: Grand Theft Auto. Vandaag lees je deel één.

Grand Theft Auto is een zeldzame franchise. Vrijwel iedereen is er weleens mee in aanraking gekomen, de games hebben door de jaren heen talloze records gebroken en zijn pioniers van het openwereldgenre. Dit is verhaal van hoe deze titaan tot leven is gekomen en nog altijd boven de concurrentie uittorent.

GTA

Twee legendarische games

Voor een franchise die zó geobsedeerd is door de Verenigde Staten, zou je denken dat Grand Theft Auto in het land van de onbegrensde mogelijkheden is ontstaan, maar niets is minder waar. Het concrete idee voor de game begint in Schotland, waar ene David Jones iets meer werk maakt van zijn hobby. Op een Comodore Amiga – die destijds evenveel kostte als een Ferrari – klooit hij wat aan met een lokale computerclub. Dat gaat zo lekker dat hij in 1988 een eerste game uitbrengt: de 2D-sicescroller Menace, waar zo’n 15.000 stuks van worden verkocht.

Dat gaat gepaard met het oprichten van DMA Design, wat staat voor Direct Memory Access. Die term is gejat uit de handleiding van de Amiga. Desondanks heeft Jones duidelijk talent en moet zijn grote doorbraak nog komen: Lemmings. Jawel, deze legendarische game die zo’n beetje op elk denkbaar platform is uitgebracht is óók bedacht door David Jones. Daarna neemt zijn carrière een vlucht, met een samenwerking met LucasArts, Midway (Mortal Kombat) en Rare om te ontwikkelen voor de SNES en Nintendo 64. Nadat Shigeru Miyamoto naar verluidt de gewelddadige shooter-racer Body Harvest niet ziet zitten en annuleert, besluit Jones al zijn aandacht te richten op het begin van iets moois: Race ’N Chase.

GTA

PR-meester

Relatief in de buurt wurmt de tiener Sam Houser zich in het muzieklabel BMG Records te Londen, waar het de interactieve tak stiekem gebruikt om zijn passie voor videogames te uiten. Het gaat eigenlijk voor geen meter, totdat Jones zijn nieuwe game pitcht. Aanvankelijk is het idee dat spelers zowel de politie als boeven besturen en elkaar om de beurt vangen, maar dat wordt omgevormd tot iets veel gedurfder: een ware criminaliteitssimulator genaamd Grand Theft Auto. Spelers kunnen voetgangers overrijden, mensen overhoop schieten en door de straten van Liberty City, Vice City én San Andreas scheuren met muziek over grote, harige vrouwen op de achtergrond.

BMG ziet de controverse al van mijlenver aankomen, want geen eerdere games gaven de speler dergelijke vrijheid. In plaats van het te verhullen, wat de meeste uitgevers zouden doen, omarmt BMG het zoals het ook met controversiële muziek doet. De Britse PR-meester Max Clifford, waarvan Jones zegt dat hij de GTA-naam groot heeft gemaakt, tipt een aantal kranten over de absurd gewelddadige game en levert bakken met publiciteit op. Los van de controverse, dat een thema blijft gedurende de franchise, wordt de game geprezen om de grote wereld en de immense hoeveelheid lol die men ermee ervaart. Na de op zichzelf staande uitbreiding London: 1969 - en het daarvoor gratis beschikbare London: 1961 - is het wel duidelijk dat GTA een blijvertje is.

Het succes van Grand Theft Auto levert een overname op van BGM door Take-Two Interactive - en daarmee de naamsverandering naar Rockstar Games - maar dat betekent uiteindelijk geen sprong vooruit in de kwaliteit van de volgende game. Wellicht omdat Jones gedurende het ontwikkelproces de tent verlaat, omdat hij per se iets nieuws wil doen, maar wellicht ook door de tijdsgeest. In 1999 verschijnen namelijk vooral driedimensionale games, waartegen GTA 2 nogal ouderwets afsteekt.

GTA 2

Niet dat het een slechte game is. De stad Anywhere City is groter, mooier en vooral levendiger, doordat er veel meer mensen op straat lopen. Ook worden er nieuwe features toegevoegd, zoals meerdere radiostations – waar Rockstar als voormalige muziekmaatschappij genoeg licenties voor heeft – en het kunnen schieten vanuit auto’s. Het is dus GTA, maar dan iets beter. Niets meer en niets minder.

Openwereldgames gedefinieerd

GTA 2 verkoopt iets minder goed dan het eerste deel en de technische revoluties van games als Zelda: Ocarina of Time en Tomb Raider motiveren Rockstar om eindelijk te gaan voor een volledig driedimensionale sandbox. Makkelijker gezegd dan gedaan, want Rockstar heeft de ervaring noch de middelen om dat voor elkaar te krijgen. Dus huurt het de RenderWare-engine van Criterion Games. Je weet wel, de engine waarop ook fantastische games als Need for Speed, Burnout en Tony Hawk’s Pro Skater 3 draaien.

De engine is zó flexibel, dat Rockstar binnen de kortste keren een generieke Amerikaanse stad – dat later Liberty City wordt - uit de grond stampt, inclusief NPC’s, rijdende auto’s, een weersysteem en een dag- en nachtcyclus. Het is werkelijk ongekend, zo blijkt ook uit het marketingmateriaal in aanloop naar de release in 2001. Rockstar kan weer rekenen op een hoop controverse, want de game wordt immers steeds realistischer en in drie dimensies mensen neerknallen is toch even andere koek. De Houser-broers maken inmiddels de Rockstar-naam waar door precies te doen wat ze willen, naar eigen zeggen vanuit een passie voor de technologische vooruitgang in games.

Maar wat doe je als een vliegtuig de Twin Towers doorboort in de stad waarop je game is gebaseerd? Welke grens ga je over zodra een dergelijke aanslag de wereld voorgoed verandert en je in jouw game exact hetzelfde kunt doen? Rockstar zet terecht een stapje terug, en binnen twee weken worden de meest controversiële aspecten aangepast. Bestuurbare vliegtuigen worden geschrapt, dialogen op radiozenders worden aangepast en één volledige missie wordt uit de game gesloopt.

GTA 3

Verwachtte kritiek daargelaten wordt Grand Theft Auto 3 overladen met lof. GTA 3 definieert feitelijk openwereldgames zoals we ze tot op de dag van vandaag kennen. Boeiende, gemotion capturde personages met stemmen van échte acteurs? Check. Een grote wereld met verhaalmissies, zijmissies en de vrijheid om te gaan en staan waar je wil? Absoluut. Volwassen thema’s die bewijzen dat games niet alleen voor kinderen zijn? Nogal. Rockstar creëert in feite een nieuw genre, lang nadat andere titels al experimenteerden met grote, open werelden. Het staat dan ook buiten kijf dat GTA 3 verschrikkelijk goed verkoopt: ruim 14 miljoen keer.

Snuiven in de 80’s

Met Grand Theft Auto 3 heeft Rockstar Games de ultieme speeltuin gemaakt, en bovendien was het een goede oefening om de engine onder de knie te krijgen. Dat leidt ertoe dat de ontwikkeling van een uitbreiding, dat uitgroeit tot een vervolg, in recordtempo verloopt. De setting daarvoor komt voort uit GTA 3. Wanneer Sam Houser namelijk het Flashback-radiostation uit zijn eigen game hoort, met jaren 80-hits uit onder andere de film Scarface, wordt zijn initiële liefde voor gangsterfilms opgeroepen en is Grand Theft Auto: Vice City geboren.

In sommige opzichten is Vice City dus letterlijk een uitbreiding van het voorgaande deel, maar eigenlijk is het meer dan dat. De sfeer van de game is totaal anders: New York is grimmig en koud, waar Miami draait om feesten in je Hawaiishirt op een luxe jacht. De kleurrijke neonlichten, nachtclubs en legendarische jaren 80-soundtrack maakt Vice City gewoon veel aangenamer om doorheen te toeren, alsof je in een aflevering van Miami Vice zit. Maar dan als baas van je eigen drugsimperium, wat het belangrijkste thema van de game is.

GTA Vice City

Ook de opgeschroefde verhalende elementen zorgen ervoor dat deze game in ons geheugen staat gegrift. Tot voorheen waren Rockstars protagonisten namelijk sprakeloos en daarom niet heel boeiend, maar het feit dat Tommy Vercetti praat, maakt een gigantisch verschil. Het helpt ook dat Vercetti’s stem wordt ingesproken door de charismatische Goodfellas-ster Ray Liotta, en de cast bestaat uit gestoorde, memorabele personages, zoals de advocaat Ken Rosenberg. Deze heerlijke maffiasfeer maakt het verhaal van Vice City een stuk memorabeler dan alles wat ervoor kwam.

Zomaar wat aanklooien staat echter nog altijd hoog in het vaandel, met allerlei verbeteringen die de wereld nog boeiender maken. Neem het schadesysteem voor auto’s, nieuwe richtmechanieken om schieten te verbeteren en de optie om eindelijk door de stad te vliegen. Wanneer je de game vandaag de dag opstart oogt het behoorlijk verouderd, maar lol beleef je er nog steeds aan. Voor sommigen is Grand Theft Auto: Vice City zelfs het perfecte pakket en daarom de beste game uit de franchise. Volgens anderen was Rockstar in 2001 echter pas nog maar net begonnen.

Deel 2 van de geschiedenis van Grand Theft Auto vind je hier.

REACTIES (22) 

Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord