Met BioShock leverde 2K Boston in 2007 een onheilspellend meesterwerk af. De game werd een instant klassieker en vriend en vijand omarmden het unieke universum van onderwaterstad Rapture. Tweeënhalf jaar later duikt Jan opnieuw kopje onder en ervaart hij Rapture als nooit tevoren.

Ontwikkelaar 2K Marin had met BioShock 2 natuurlijk een groot probleem: het overtreffen van een spel dat door iedereen met zoveel lof overladen werd, leek een haast onmogelijke opgave. Daarbij bood het originele BioShock een unieke wereld: de onderwaterstad Rapture die volledig in verval was geraakt en bewoond werd door mismaakte freaks verslaafd aan ADAM (de genetische materie waarmee de mens zichzelf op velerlei gebied kan verbeteren).
Rapture was de eigenlijke ster van BioShock en het gevaar lag op de loer dat een tweede game al snel aan zou voelen als ‘meer van hetzelfde’.

Ongekend
Gelukkig kunnen miljoenen liefhebbers opgelucht ademhalen want 2K Marin heeft zich er allerminst makkelijk van af gemaakt. Ja, de grote verwondering die Rapture in deel 1 wist los te maken, is aanvankelijk wat minder omdat je al enigszins voorbereid bent op de gestoorde onderwaterwereld, maar de locaties die je deze keer aandoet, zijn nagenoeg allemaal anders en prikkelen opnieuw de verbeelding op ongekende wijze.
Daarbij verbetert BioShock 2 zijn voorganger op sommige punten zelfs, waardoor de overall ervaring feitelijk beter wordt.
Tot slot vult BioShock 2 ook aan, met een gloednieuwe multiplayer component, een ijzingwekkend verhaal en een waanzinnig nieuw alter ego. BioShock 2 speel je namelijk als een Big Daddy, een prototype Big Daddy om precies te zijn.

Drill
Als Big Daddy prototype ben jij feitelijk het model waar alle ander Big Daddies op geënt zijn. Dat wil zeggen, dat je een sterke gast bent in een koperen duikerskostuum maar dat je aanvankelijk nog niet die gigantische, ongekend krachtige reus bent, die je je nog herinnert uit deel 1. Dat zou ook niet leuk zijn, als je bij aanvang al direct alles en iedereen omver kon beuken. Al spelende bouw je je krachten (je wapens en je uitrusting) uit zodat je langzaam die brute vechtmachine wordt die je voor ogen hebt.
Spelen als Big Daddy levert ook andere gameplay op en dat komt om te beginnen door de drilboor aan je rechterarm. In het begin had ik zoiets van: ‘leuk die drilboor maar wat moet ik ermee?’ Nou, beuken dus en hoe! Je kunt letterlijk door Splicers (de verslaafde freaks) heen boren en ze van dichtbij van je af slaan.
Probleem is dat je drilboor brandstof vraagt en je tankje nogal snel op raakt. Gelukkig vind je her en der tankjes om je drilboorbrandstof op peil te houden.
Helemaal leuk wordt het wanneer je diverse Tonics kunt toepassen, de secundaire krachten die je lichaam van allerlei extra gemakken voorzien. Zo kun je ervoor zorgen dat je minder brandstof verbruikt, je brandstoftank groter wordt en je drilboor aanvallen krachtiger worden. Je kunt je drilboor ook zo upgraden dat vijanden tijdelijk verstijven bij een flinke beuk. En als je eenmaal Drill Dash hebt geleerd, voel je je helemaal als een vis in het water; met deze vaardigheid stuif je al borend ineens vooruit, reguliere Splicers worden dan in één klap vermalen.

Pappa's kleine meid
Net als in het vorige deel spelen de Little Sisters weer een sleutelrol in het grimmige onderwater avontuur. Zij zijn het die met een enorme injectienaald in lijken prikken de ADAM er uit te halen, en met genoeg ADAM kun je nieuwe Plasmids vrijspelen of bestaande upgraden.
Plasmids zou je kunnen zien als speciale (magische) krachten voor in je linkerarm, terwijl in je rechterarm je multifunctionele drilboor en schietgerei is gehuisvest.
Het is aardig om te zien dat je soms een Big Daddy met een Little Sister door de wereld ziet stiefelen, terwijl je zelf op dat moment ook met een klein meisje op je schouder aan de wandel bent.
Op het moment dat je een Little Sister naar ADAM laat harvesten, breekt standaard binnen een paar seconden de hel los. Dan is het aan jou om goed uitgerust klaar te staan en de storm aan Splicers af te weren van jou en je Little Sister.
Aan de speler ook weer de keuze om de Little Sisters te redden of zelf te harvesten. In dat laatste geval vergaar je ineens een flinke scheut ADAM, in het eerst geval schotelt het spel je bonussen op lange termijn voor.
En ja, ook deze keer kent het spel weer verschillende einden. Het adopteren van een Little Sister levert hoe dan ook een win-win situatie op, aangezien zij je naar de lijken met ADAM leiden. De aanwezigheid van deze oogstende meisjes betekent natuurlijk ook concurrerende Big Daddies en gevechten met hen ontaarden in een kabaal van kletterend koper, beukende boren, razende raketten en barbaarse oerschreeuwen.
Eenmaal een Big Daddy verslagen, win je de jackpot. Een Bid Daddy heeft altijd de nodige goodies bij zich, en niet te vergeten, een berg dollars. En met geld koop je Med Packs, diverse soorten munitie, traps, hack dartpijltjes en nog veel meer.
Zo grijpen alle verschillende spelelementen van BioShock 2 vernuftig in elkaar, zonder dat je daar eigenlijk erg in hebt.

Plasmids
De Plasmids uit het origineel zijn eigenlijk allemaal teruggekomen maar de manier waarop is beter uitgewerkt. Opnieuw kennen alle Plasmids drie niveaus, waarbij niveau 3 logischerwijs de sterkste is. Betekende in het origineel dat een Plasmid op een hoger niveau simpelweg meer schade toebracht aan je vijanden, in BioShock 2 is de impact en de zichtbare uitwerking ook qua niveau verschillend. Incinerate 1 schiet een pittige vuurbol naar een individuele vijand, Incinerate 2 laat je je vuur chargen alvorens een wolk van vuur naar meerdere vijanden toe te stoten en Incinerate 3 laat een complete vlammenwerper uit de palm van je hand komen.
Hetzelfde geldt voor Winterblast. Het instapniveau bevriest je vijand, niveau 2 vangt een tegenstander volledig in een blok ijs en met de vervolmaakte Winterblast 3 ben je Mr. Freeze himself! Dit werkt een stuk bevredigender dan in deel 1.

Wapens
De wapens zijn wel grotendeels nieuw of vernieuwd. Zo is de dubbele shotgun erg fijn voor dichtbij, is de Gattling Gun perfect om grote groepen Splicers mee weg te maaien en kun je met de Hack Tool security camera’s en bots van afstand hacken en aan jouw kant krijgen. Alle wapens kennen drie soorten ammo en zijn eveneens tot drie niveaus te upgraden.
Het meeste lol heb ik gehad met de Spear Gun die doet denken aan het wapen met dezelfde naam uit de game Painkiller. Het is ronduit hilarisch om de Splicers vast te pinnen - hetzij door hun mond, dan wel door een hand of arm te doorboren - aan een muur of pilaar en ze daarna te bewerken met een van je Plasmid powers.
Het is dan ook de combinatie van Plasmids en wapens die perfect werkt en voor groot genot zorgt. Om Big Daddies aan te pakken, bevroor ik de kolossen eerst met Winterblast om ze vervolgens neer te beuken met mijn volledig geüpgrade drilboor.
Telekinese is zeer handig om in één keer grote groepen vijanden weg te beuken met troep uit de omgeving en Electrobolt en Incinerate kun je extra goed inzetten als er water of olie in de omgeving gelekt heeft.
Hypnotize is eveneens handig wanneer je tegenover grote groepen vijanden komt te staan. Met de Hypnotize Plasmid zet je vijanden tegen elkaar op, en maken ze elkaar af. Strooi nog wat traps in de rondte, die je op hun beurt weer kunt voorzien van vuur of tornado’s, en je krijgt een hilarische chaos.

Verschillende lagen
Na twee delen BioShock uitvoerig gespeeld te hebben, ben ik tot de conclusie gekomen dat deze jonge franchise nu al vergeleken mag worden met Metroid Prime serie.
Als je de MP trilogie in ogenschouw neemt, zal eenieder het met me eens zijn dat de drie games wezenlijk niet wereldschokkend van elkaar verschillen maar dat ze stuk voor stuk tot het topsegment van videogaming behoren.
Met BioShock 2 is het net zo. Het vervolg lijkt in grote lijnen best wel op zijn voorganger, maar verbetert die op een aantal cruciale punten. Bovendien kent de game verschillende lagen. Je kunt de game als shooter-met-RPG-invloeden spelen en aangenaam bruut vijanden op tientallen verschillende manier afmaken. Alleen om die reden zou je de game al minimaal twee keer moeten gaan spelen want het volledig uitbouwen van bepaalde Plasmids en wapens levert de leukste gameplay op maar dat betekent automatisch dat je andere Plasmids nooit helemaal tot wasdom ziet komen.
Op een dieper niveau is er het verschil in levensfilosofie tussen Rapture stichter Andrew Ryan en de nieuwe slechterik: psychiater Sophia Lamb. Waar Ryan uitging van de kracht van het individu en de maakbaarheid van de mens, gelooft Lamb, die nu de scepter zwaait over het gehavende Rapture, in het collectief en de mogelijkheden van ‘de familie’. Daarbij koketteert ze voortdurend met de term ‘hergeboorte’ waarmee ze aangeeft dat ze Rapture opnieuw wil stichten op de as van de oude grondvesten.
Interessant in deze zijn de her en der verspreid liggende recorders die debatten tussen Ryan en Lamb laten horen. De debatten zijn zeer kundig geschreven en zetten mij tijdens het spelen aan het denken welk gedachtegoed ik zelf aan zou hangen als ik een inwoner van Rapture was geweest.

Gedroomde sequel
De debatten vormen een rode draad in het spel maar de verschillende verhaallijnen - waaronder het hoe en waarom van je eigen bestaan - zijn eveneens knap uitgewerkt.
Tot slot is er de unieke vormgeving die een pluim verdient. Ook al loopt de Unreal 2.5 techniek achter BioShock 2 een beetje op zijn laatste benen, de sfeer en de locaties zijn zo fraai dat Rapture, en daarmee de gehele game, je tot de laatste spelminuut blijft prikkelen.
Om kort te gaan: BioShock 2 is de gedroomde sequel.

Conclusie
BioShock 2 is een fantastische game geworden. De diepgang en het verhaal zijn elementen die je maar zelden op een dergelijk niveau tegenkomt, de gitzwarte humor is uniek en Rapture biedt wederom een onheilspellend decor waarbij je van de ene verbazing in de andere valt. Daarbij zorgt de veelvoud aan speelstijlen ervoor dat zowel shooter liefhebbers als RPG fans op hun wenken bediend worden.