Wat moet ik weten voordat ik een moederbord koop? 

Wat moet ik weten voordat ik een moederbord koop? 2019-01-02T11:14:32
Een PC bouwen kan een intimiderende taak zijn, met name als je niet weet welke componenten je moet kiezen. Een van de lastigste onderdelen om goed te krijgen is het moederbord, want welke chipset moet je nou eigenlijk hebben? Hoeveel USB-porten heb ik nodig? Past mijn CPU wel in dit moederbord? Om deze vragen te beantwoorden heeft Floris een koopgids voor je samengesteld die haarfijn uitlegt wat je moet weten, voordat je een moederbord koopt.

Dit artikel wordt mede mogelijk gemaakt door Asus. De inhoud is volledig bepaald door Floris.

Voordat je een moederbord kan kiezen moet je eerst weten welke CPU je gaat halen en van welk merk. Dit is belangrijk omdat niet elke CPU in elk moederbord past en sommige moederborden bepaalde functies van een CPU niet ondersteunen. Features zoals meerdere grafische kaarten of overclocken worden vaak alleen ondersteund door de duurste moederborden binnen een segment. Welke zaken een moederbord ondersteund wordt bepaald door de chipset, de elektronica op het moederbord die alle andere componenten aanstuurt.
      

De basis

Als je een van de nieuwste Intel-processoren gaat halen dan zijn er binnen deze generatie drie soorten chips die je kan kiezen: Coffee Lake (Refresh), Skylake-X en Kaby Lake-X. Die laatste twee zijn zogenaamde High-End Desktop (HEDT) chips, die gebouwd zijn voor mensen die het beste van het beste willen op het gebied van processoren. Daar tegenover staat Coffee Lake, dat op dit moment de meest gangbare CPU is voor game-doeleinden. Voor de HEDT-chips kan je alleen moederborden kiezen met een X299-chipset, voor Coffee Lake heb je een héle ruime keuze: H310, B360, H370, Q370, Z370 en Z390. De functies die je krijgt verschilt enorm tussen deze chipsets, maar je zal in ieder geval een van deze moeten kiezen.

Aan de AMD-kant is het allemaal net iets simpeler. Hier kan je kiezen uit twee soorten chips: Ryzen of Threadripper, waarbij die laatste de HEDT-chips zijn. Voor Threadripper heb je de keuze uit één chipset: X399, terwijl je voor de Ryzen-CPU’s kan kiezen uit A300, B300, X300, A320, B350, B450, X370 en X470. Ook hier geldt dat de functionaliteit van deze chipsets flink verschilt. Daarom is het goed om na te denken welke functies jij allemaal verwacht van je moederbord.
     

Welke chipset?

Gelukkig kan deze keuze vrij snel gemaakt zijn, met name als je wilt overclocken. In dat geval valt aan de Intel-kant namelijk bijna elke chipset af: alleen X299 en Z370/Z390 blijven over. Let wel op dat je voor overclocken ook een ‘unlocked’ CPU nodig hebt, aangeduid met een K aan het einde van de productcode (bijvoorbeeld de i7-9700k). Bij AMD is het omgekeerde het geval en kan bijna elke chipset overclocken. Alleen A320 en A/B300 kunnen dit niet. Bovendien heb je geen speciale ontgrendelde versie nodig: elke Ryzen-CPU ondersteunt automatisch én handmatig overclocken.

Het aanbod aan Z370-moederborden is tevens uitstekend, zelfs in het budgetsegment. De Asus Prime Z370-P is bijvoorbeeld een Z370-bord met alle features van dien, die voor slechts 115 euro over de toonbank gaat. Omdat bijna alle AMD-moederborden overclocken ondersteunen kan je kiezen uit tientallen borden, afhankelijk van je budget en andere features die je nodig hebt. Populaire borden voor Ryzen 3/5 zijn de Asus Prime B350-Plus en de Asus ROG Strix B450-F Gaming. Mocht je voor een Ryzen 7-chip gaan dan is de rijker uitgeruste Prime X470-PRO bijvoorbeeld een uitstekende keuze.

De volgende vraag die je jezelf kan stellen is hoeveel insteekkaarten en M.2-SSD’s je gaat gebruiken. Dergelijke apparaten communiceren namelijk met de rest van het systeem via zogenaamde PCIe-lanes. Deze verbindingen hebben per stuk een bandbreedte van acht gigabit per seconde, maar voor sommige apparaten is dit niet genoeg. Een grafische kaart zal namelijk zestien van deze lanes opeisen om te kunnen communiceren met de CPU. Een 10Gb-internetkaart heeft er nog eens acht nodig, terwijl een M.2-SSD of capture card vier van deze lanes in beslag neemt.

Omdat goedkope moederborden vaak maar twaalf of minder lanes tot hun beschikking hebben loop je al snel tegen problemen aan als je bijvoorbeeld een capture card of snelle SSD wil gebruiken. Mocht je dit van plan zijn dan kan je het beste voor Q370 of Z370 gaan bij Intel, die ondersteunen 24 PCIe-lanes vanuit de chipset. Bij AMD is het verschil tussen de chipsets bijna verwaarloosbaar, omdat de PCIe-lanes hoofdzakelijk via de CPU gaan.

Uiteraard zijn er nog meer verschillen tussen de chipsets, zoals het aantal USB-porten dat ze ondersteunen. Daarnaast zijn moederborden met duurdere chipsets vaak uitgerust met extra functionaliteit en een mooiere afwerking. Mochten bovenstaande overwegingen zoals overclocken en extra PCIe-lanes niet van belang zijn dan is het devies simpel: kies de chipset die het beste bij jou budget past.
     

Hoe groot?

Moederborden zijn beschikbaar in tientallen verschillende formaten, maar voor borden gericht op consumenten kan je kiezen uit vier groottes - van groot naar klein: EATX, ATX, Micro-ATX en Mini ITX. Veruit de meeste borden zijn van het type ATX, met Micro-ATX op de tweede plaats. Welk formaat je kiest hangt af van de kast die je hebt, een kleinere kast is wellicht niet groot genoeg om een ATX of EATX-bord te huisvesten. Omdat grotere moederborden vaak goedkoper zijn dan kleinere moederborden met dezelfde features is het advies dan ook om de grootste maat te kopen die in je kast past.


       

Extra features

Als geld geen bezwaar is dan is het ook interessant om te kijken naar de extra functionaliteit die je krijgt bij de duurdere borden. Omdat de chipsets hetzelfde zijn voor alle fabrikanten kiezen sommigen ervoor om extra accessoires of exclusieve functies toe te voegen aan hun bord. Neem bijvoorbeeld de Asus ROG Zenith Extreme, een van de best uitgeruste borden op de markt.

Dit AMD X399 TR-bord heeft een voorgemonteerd I/O-shield, een I/O-shroud, meer ventilatoraansluitingen dan je kan tellen, uitgebreide overclock-ondersteuning en meegeleverde wifi-antennes en een 10Gbit netwerkkaart. Hoewel je natuurlijk ook prima uit de voeten kan zonder dergelijke extra’s, is het altijd fijn om te weten dat je met een moederbord van dit kaliber niks hoeft te missen.
       

De nieuwste chipset

Z390 verdient als jongste telg van de Intel-familie wat bijzondere aandacht. In tegenstelling tot de Z370-chipset, die weinig extra features ten opzichte van Z270 bood, heeft de Z390 daadwerkelijk interessante toevoegingen. De eerste is de langverwachte ondersteuning voor USB 3.1 Gen 2 (10Gbps). Enkele oudere borden hebben USB-poorten die op deze snelheid lopen, maar moesten hiervoor wel een extra controller toevoegen. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de prijs, daardoor vinden we deze poorten eigenlijk alleen maar op premium-borden.

Tegenwoordig kunnen zelfs de goedkopere Z390-borden worden voorzien van USB 3.1 Gen 2, wat buitengewoon handig is voor bijvoorbeeld externe opslag of grote USB-hubs. Er is nog meer goed nieuws wat connectiviteit betreft: Z390 heeft ondersteuning voor geïntegreerde wifi. Dit vereist echter wel dat fabrikanten antenne-aansluitingen inbouwen.

Een nieuwe feature die je alleen op Z390 moederborden van ASUS vindt is bijvoorbeeld Ai Overclocking. Hardware-expert Bart van Brenk van ASUS legt uit: “Onze nieuwe Ai overclocking functie houdt rekening met de kwaliteit van zowel de processor als de aanwezige koeling. Aan de hand van stabiliteit en temperatuur wordt gezocht naar een optimale overclock. Word de processor bijvoorbeeld te warm, dan zal het moederbord na opnieuw opstarten de overclock verlagen. Dit proces herhaalt zich tot de hoogst mogelijke overclock behaald is.”

REACTIES (16) 

Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord