Waarom Avatar: The Last Airbender een van de beste series ooit is 

Waarom Avatar: The Last Airbender een van de beste series ooit is 2020-01-29T14:00:53
Avatar: The Last Airbender is al vijftien jaar oud, maar de tekenfilm is nog steeds razend populair. Nu Netflix dit jaar begint aan de productie van een live-actionversie, vertelt Jacco waarom het een van de beste series ooit gemaakt is.

Ik wilde deze feature niet met een gestrekt been ingaan, maar laatst noemde iemand Avatar een ‘tekenfilm voor kinderen’ en fans ‘een sekte’, en ik vraag me oprecht af hoe je zo’n bord voor je kop kunt hebben. Hoeveel series ik ook kijk - tekenfilm of niet - ik blijf erbij dat Avatar m’n favoriete televisieserie ooit is, en het wordt tijd om uit te leggen waarom.

Avatar: The Last Airbender   

Regels

Avatar: The Last Airbender is een cartoon die tussen 2005 en 2008 voor het eerst werd uitgezonden op Nickelodeon en het verhaal vertelt van een wereld die wordt verscheurd door oorlog. Die wereld is verdeeld aan de hand van vier elementen: water, aarde, vuur en lucht, en in elk rijk kan een deel van de bewoners het desbetreffende element aansturen. Uit een honger naar macht begint de Vuurnatie een oorlog met de andere naties, terwijl de Avatar – de enige persoon die vier elementen kan sturen en in dit soort situaties ingrijpt – verdwijnt. Na honderd jaar vinden broer en zus Katara en Sokka de gereïncarneerde Avatar Aang in een ijsberg, die de vijand zo snel mogelijk moet zien te stoppen. Wellicht klinkt het op papier ingewikkeld, maar bekijk de opening van de serie en je begrijpt het meteen.

Dat komt omdat de world building in Avatar fenomenaal is. In lijn met Lord of the Rings, Star Wars en Harry Potter is de fictieve wereld vanaf de grond opgebouwd aan de hand van een aantal regels die nooit worden gebroken. Meesters van een element kunnen bijvoorbeeld enkel nabije substanties met hun lichaam sturen, extensies als bliksemsturen en ijzersturen zijn logisch en er worden geen nieuwe aspecten meer geïntroduceerd die de regels veranderen. Dat is lastiger dan je denkt: kijk maar naar populaire anime als Dragon Ball Z, waar personages oneindig sterker worden om het verhaal voort te stuwen, het zogenaamde power creep. De leerweg van Aang is juist geloofwaardig: als luchtmeester heeft hij het moeilijk met tegenpool aarde, en dat heeft niks te maken met kracht.

Avatar: The Last Airbender   

Waardevolle lessen

Dat soort regels zorgen er ook voor dat de wereld geloofwaardig in elkaar zit en tot in de kleinste details is vastgelegd. Neem het Aarderijk, dan veruit de grootste natie is, maar daardoor ook immens gefragmenteerd is. Logischerwijs bestaat het rijk uit allerlei kleine hertogdommen en zelfs autonome koninkrijken, wat direct verklaart waarom het zoveel gezichten kent.

In de aflevering Zuko Alone stuit de verbannen prins Zuko bijvoorbeeld op een dorpje dat wordt onderdrukt door hun eigen generaals terwijl de ‘echte’ soldaten zich aan het front bevinden, en in de aflevering The Painted Lady helpt ‘Team Avatar’ een Vuurnatiefabriek te verwoesten die het drinkwater van het eigen volk vervuilt. Avatar leerde mij op die manier dat het leven niet zo zwart-wit is als het lijkt: sommige rijken gaan er als kolonie van de Vuurnatie juist op vooruit, terwijl armoede onder het Vuurnatievolk toeneemt. Dat is een hele waardevolle les die vandaag de dag relevanter is dan ooit.

Nog een reden dat Avatar zo geloofwaardig overkomt is dat de eigenschappen van volken diep geworteld zitten in Aziatische culturen. Hoewel het geen geheim is dat bedenkers Bryan Konietzko en Micheal Dante Dimartino grote animefans waren, overstijgt de serie de logischerwijs ultra-Japanse stijl van anime - en clichés van eten en vechten. Muziekinstrumenten, kledij, dieren, eetgewoonten, architectuur en zelfs de bordspellen zijn een diverse verzameling van Koreaanse, Chinese, Indiase en Japanse invloeden. De Vuurnatie werd tijdens de conceptfase zelfs volledig opnieuw vormgegeven, omdat het te veel op Japan zou lijken en geen van de vier naties een specifiek land mag representeren.

Avatar: The Last Airbender   

Groei                                                                     

Bovenstaande wereld verken je samen met de personages, en Aang in het speciaal. De opgewekte luchtnomade heeft er namelijk eeuwig spijt van dat hij zichzelf opsloot in de ijsberg, en dat gedurende zijn afwezigheid de oorlog talloze levens heeft verwoest. Elke ontdekking en ontmoeting heeft daarom een emotionele lading: van vriendelijke hippies die vluchten voor de vijand tot een de confrontatie met de genocide van zijn volk. Hoewel de serie vol met hartverwarmende en komische situaties zit – Avatar is écht grappig - leert Aang zichzelf gedurende drie seizoenen langzaam te vergeven voor zijn fout.

En waar het bij veel series hier ophoudt, groeit in Avatar bijna elk personage van begin tot einde. De sarcastische Sokka ontplooit zich beetje bij beetje als groot strateeg en Toph leert verschillende soorten aardsturing, en dat je écht niet alles in je eentje kunt doen. Katara leert naast mensen genezen ook de dood van haar moeder te accepteren - nota bene wanneer ze de moordenaar, een inmiddels bejaarde man, in de ogen kijkt. De groei van elk personage komt meerdere malen tot uiting, waardoor de serie een ontzettend bevredigend en doordacht einde kent waarin voor iedereen de cirkel rond is. In tegenstelling tot een zekere serie van HBO…

Zuko’s ‘reis’ is wellicht het beste voorbeeld van hoe gelaagd de personages in Avatar zijn. Ooit verminkt en verbannen door zijn vader, de Vuurheer, jaagt hij op Aang en zijn vrienden om zijn eer te herstellen. Door keer op keer te falen raakt Zuko in een tweestrijd, waarbij hij de enige persoon die nog om hem geeft, oom Iroh, constant in de steek laat. Het duurt tijden voordat hij zich beseft dat ‘eer’ een bordkartonnen concept is, en dat hij de aangewezen persoon is om Aang te leren vuursturen. Maar dan zonder woede als energiebron, waardoor hij samen met Aang terugkeert naar de oorspronkelijke vuurmeesters: de draken Ran en Shaw. Zuko’s transformatie is zo cool dat ik destijds m’n haar liet groeien om stiekem op hem te lijken.

Avatar: The Last Airbender   

Een viering van diversiteit

De groei van de personages zorgt er ook voor dat Avatar onderwerpen die andere cartoons vermijden op een natuurlijke manier behandelt. Vergiffenis, verlies, onafhankelijkheid, nederigheid, kapitalisme en kolonialisme komen aan bod door de ogen van herkenbare tieners. Ze ontdekken samen met jou wat voor gevolgen een oorlog kan hebben, en hoe armoede een stempel drukt op het leven van velen.

Iets wat ik me later pas besefte, is hoe inclusief en divers de serie eigenlijk is. Wat vrouwelijke personages betreft waren Konietzko en Di Martino bijvoorbeeld hun tijd ver vooruit, want Katara, Toph, Suki en Azula maken hun eigen keuzes en zijn net zo gevaarlijk als de mannen. Het is binnen de regels van de wereld ook vrij logisch dat techniek boven pure spierkracht staat, iets wat in echte vechtsport tot op zekere hoogte ook waar is. Dat is ook de reden dat Avatar zo respectvol en optimistisch omgaat met lichamelijke beperkingen. Toph is blind, maar ‘ziet’ door de trillingen in de aarde te voelen. Dat maakt haar in sommige situaties heel kwetsbaar, maar op sommige momenten ook verschrikkelijk sterk. Het is logisch en razend interessant: exact zoals diversiteit in een serie moet zijn.
   

Vlammenzeeën

Dan heb ik het nog niet eens gehad over de audiovisuele aspecten van de serie. De animatie van Avatar is namelijk wonderschoon, volgens de makers omdat tekenaars moesten denken als filmmakers: een groothoeklens hier, een onafgebroken shot daar. De serie moest ogen als een ware blockbusterfilm. Dat zie je ook terug in de gevechten, waar ik als martial arts-liefhebber van blijf smullen. Confrontaties in Avatar worden heel expliciet en relatief traag in beeld gebracht, waardoor je elke geworpen vuurbal of trap kunt volgen en in feite naar een soort dans kijkt. De authenticiteit straalt er bovendien vanaf, omdat elk element is gebaseerd op een vechtsport. Het vloeiende watersturen lijkt bijvoorbeeld op Tai Chi en de ronde bewegingen van luchtmeesters op de Chinese vechtkunst Baguazhang.

Voor m’n gevoel worden de vechtscènes alleen maar beter naarmate de serie vordert, met het visuele hoogtepunt tijdens het vierdelige slot waarin Zuko en Azula elkaar te lijf gaan met gigantische vlammenzeeën, rood tegen blauw. De muziek speelt hierbij ook een belangrijke rol, met opzwepende djembés, komische fluiten, onheilspellende gongs en rustgevende Chinese violen. De soundtrack van Avatar is een unieke mix van Aziatische instrumenten, die je eigenlijk gewoon moet horen om te begrijpen waarom het zo goed past bij het geheel. Het is daarom zonde dat de soundtrack nooit los is uitgebracht.

Avatar: The Last Airbender
  

Toekomst

Gelukkig ziet de toekomst voor de franchise er rooskleurig uit. De comicreeks van Dark Horse is nog steeds in volle gang, in juli verschijnt de tweede roman over Avatar Kyoshi (het eerste deel is een aanrader) en Netflix komt misschien dit jaar al met een live-actionversie van de serie. Verder heb je nog de M. Night Shyamalan-film – die ik weiger te kijken – en natuurlijk de vervolgserie The Legend of Korra, die ik wellicht ooit in de toekomst behandel.

Of je kijkt gewoon Avatar: The Last Airbender op Netflix. Ik heb in ieder geval m’n best gedaan om uit te leggen waarom het in elk geval niet zomaar een tekenfilm voor kinderen is, maar in mijn ogen de beste serie ooit gemaakt. Doe er je voordeel mee!

REACTIES (39) 

Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord