De opmars en toekomst van de R-rating in comic- en gamefilms 

De opmars en toekomst van de R-rating in comic- en gamefilms 2017-03-20T12:58:39
Met het ongekende succes van Deadpool en de hoge ogen die de extra ruige Wolverine-film Logan gooit, kunnen we spreken van een opmars in comicbookfilms met een zogenaamde R-rating. Geweldsliefhebber Marvin werpt een blik op de geschiedenis van ‘harde’ comicfilms om te checken of zo’n rating daadwerkelijk iets toevoegt en of het iets kan betekenen voor de miserabele staat van gamefilms.

Dertig jaar geleden werden comics nog gezien als leesvoer voor kinderen en nerds die hun jeugd niet los konden laten. Anno 2017 is dit wel anders: de ooit zo kleurrijke pagina’s van de stripboeken kennen grotere oplages dan ooit tevoren en met de komst van genres als de graphic novel en de nadruk op gure en duistere superheldwerelden is het kinderlijke stigma van de comic afgevallen. Meer en meer volwassenen lezen comics nu ze doorkrijgen dat helden als Batman en Deadpool toch niet altijd zo kindvriendelijk zijn, en ook Hollywood heeft de kracht van deze fantastische verhalen en universums door. Zo verbreken comic-films het ene Box Office-record na het andere en hebben comic-giganten Marvel en DC al heuse film-universums om hun personages en verhalen gebouwd. En in die universums is een gewelddadige verandering gaande…

Deadpool

                        

De eerst R-rating in comicfilms

Wat houdt zo’n R-rating nou eigenlijk in? Nou, het is een Amerikaanse beoordeling (rating) van films – vergelijkbaar met wat Kijkwijzer in Nederland doet - die ouders en kinderen door heel het land moet wijzen op en beschermen van ‘volwassen content’ die in films is te vinden. Denk aan seks, drugs (rock & roll) en ook zeker geweld. De eerste keer dat deze rating werd gekoppeld aan een comicbook-film is in 1989, bij de Marvel-productie getiteld The Punisher. Gewelddadig is The Punisher zeker, maar omdat hij amper iets met de comics te maken heeft en Dolph fucking Lundgren de hoofdrol speelt laten we hem voor wat hij is. Andere R-rated comicfilms die tussen de jaren ’90 zijn uitgekomen vind je hieronder - van een opmars is in deze periode door matige successen amper sprake. Met name de PG-13 Batman-films doen het een stuk beter in dit decennium, al wil dat zeker niet zeggen dat die kwalitatief beter zijn.

  • The Crow, 1994 (Caliber Comics)
  • Timecop, 1994  (Dark Horse Comics)
  • Tank Girl, 1995 (Penguin Books)
  • Judge Dredd, 1995 (Rebellion Developments)
  • Barb Wire, 1996 (Dark Horse Comics)
  • Spawn, 1997 (Image Comics)
  • Blade, 1998 (Marvel)
  • Virus, 1999 (Dark Horse Comics)

The Crow

De eerste Marvel-film op de lijst dateert dus uit 1998, en het duurt met uitzondering van het vervolg op die film zes jaar voor er een nieuwe lichting comicfilms van Marvel met de R-rating verschijnt (The Punisher en Daredevil). DC Comics houdt het erg kindvriendelijk en het duurt zelfs tot 2009 voor dat bedrijf zich waagt aan een R-rated verfilming van een van zijn beste verhalen (Watchmen) – films als Constantine uit 2005 waren immers gebaseerd op een Vertigo-verhaal (een dochterbedrijf voor comics met een ruig randje). Toch wordt het na de eeuwwisseling langzaam duidelijk dat van de films die wél de extra mile gaan om een R-rating te verdienen, een hoop goed scoren bij critici en voornamelijk fans.

  • Road to Perdition, 2002 (DC)
  • Timecop 2, 2003 (Dark Horse Comics)
  • The Punisher, 2004 (Marvel)
  • Daredevil, 2004 (Marvel)
  • Constantine, 2005 (Vertigo)
  • Sin City, 2005 (Dark Horse Comics)
  • Man-Thing, 2005 (Marvel)
  • A History of Violence, 2005 (Vertigo)
  • 300, 2006 (Dark Horse Comics)
  • V for Vendetta, 2006 (Vertigo)

V For Vendetta

De Blade-trilogie werd stilletjes geroemd om zijn gewaagde aanpak, Sin City werd met zijn grijze afwerking nagenoeg direct een klassieker en ook het slo-mo bloedvergieten in 300 deed het meer dan aardig. Toen V for Vendetta in 2006 vriend en vijand omver blies leek de wereld wel klaar te zijn voor een nieuw tijdperk van ruigere comicfilms, maar andere films als The Punisher en Watchmen maakten duidelijk dat het verwerken van zoveel mogelijk geweld in 90 minuten tijd (3 uur bij Watchmen), het verhaal van de comics niet altijd eer aan doet. Een tussenweg zou fantastisch zijn geweest: films die bij tijd en wijle een volwassen scene tonen om het verhaal extra impact te laten maken, maar die niet elke kans op geweld of seks (of Dr. Manhattan-penis) met beide handen aannemen en er een scheut bloed overheen gieten. Maar die bakken met geld blijven dan uit…

  • 30 Days of Night, 2007 (IDW Publishing)
  • Wanted, 2008 (Top Cow Productions)
  • Punisher: War Zone, 2008 (Marvel)
  • Watchmen, 2009 (DC)
  • Kick-Ass, 2010 (Icon Comics)
  • Dredd, 2012 (Rebellion Developments)
  • Kick-Ass 2, 2013 (Icon Comics)
  • Sin City: A Dame to Kill For, 2014 (Dark Horse Comics)
  • Kingsman: The Secret Service, 2015 (Icon Comics)
  • Deadpool, 2016 (Marvel)
  • Batman v. Superman: Dawn of Justice Ultimate Edition, 2016 (DC Comics)
  • Officer Downe, 2016 (Image Comics)
  • Logan, 2017 (Marvel)

Watchmen - doctor manhattan in vietnam

                       

Kinderen leveren geld op

Succes bij critici is iets anders dan commercieel succes, en als het aankomt op grote bedrijven als Marvel en DC moet er ‘simpelweg’ geld in het laatje worden gebracht. Zelfs een filmisch meesterwerk als V for Vendetta had in 2006 beter kunnen scoren als er meer kinderen de bioscopen zouden vullen, en met een soortgelijke redenering in het achterhoofd kwam het filmen van een R-rated film waarschijnlijk niet eens aan bod in de vergaderzalen van de hoge bazen. Volwassen thema’s en excessief geweld zijn immers niet nodig om een comic-verhaal te vertellen, en toen Iron Man in 2008 eenmaal naar het witte doek vloog dacht niemand nog na bij een mogelijke R-rating, ook critici niet. Een waar PG-13-universum kwam tot stand waar jong en oud van kon genieten. Ineens leek het genoeg om de woorden ‘gebaseerd op de comic…’ op een filmposter te gooien om succes te garanderen, en jaren bleek dat daadwerkelijk het geval te zijn. Tot DC zich er mee ging bemoeien en een zekere merc with a mouth álles zou veranderen.

Marvel Cinematic Universe

                             

Maar kinderachtige volwassenen ook

The Dark Knight-trilogie bevestigde al dat je geen R-rating nodig hebt om het gevoel van een R-rating te creëren: de duistere films van Christopher Nolan (in het bijzonder The Dark Knight) worden door velen nog als het beste van het beste op comicfilm-gebied gezien, en dat zonder overmatig bloedvergieten of Batmans slappe piemel in beeld. Tegelijkertijd bleef het semi-vrolijke Marvel Cinematic Universe het een na het andere box office-record verbreken, en zou DC’s poging tot een vernieuwde donkere insteek met uiteindelijk Batman v. Superman hard falen. Zou respect voor het bronmateriaal dan toch belangrijker zijn dan geforceerde drama (wacht, mijn moeder heet ook Martha!) en onnodig donkere belichtingen? Ja, want het is gek genoeg niet een duistere R-rated comicfilm die de weg compleet zou openblazen voor toekomstige R-rated films, maar juist één van de grappigste films in jaren: Deadpool.

                              

The merc with money

Wie ook maar een beetje fan van Deadpool is weet wat voor hel het was om hem succesvol op beeld te krijgen. De eerste poging zagen we in Wolverine: Origins, een film die volgens velen een warme drol draaide op het origineverhaal van de onsterfelijke man met de klauwen. Zijn aardsvijand is ineens zijn broer en de grootste bad guy uit de film is ineens een The Human Centipede-survivor?! Nee, Deadpool komt er niet goed van af in die film - dit tot ongenoegen van acteur Ryan Reynolds, die niets met de rol van de merc without a mouth aankan. Door de absurde verhaal- en productiekeuzes die in de hogere regionen van Marvel worden gemaakt en dus boven zijn hoofd langsgaan, wordt hij na release afgeschreven als acteur in Marvel-films. Zijn rol in de abominabele verfilming van DC’s The Green Lantern helpt er trouwens ook niet bij.

Deadpool

Toch is het Reynolds’ enthousiasme en liefde voor Deadpool die de uiteindelijke solo-film van de merc with a mouth tot een bizar succes maakt. De R-rating is een selling point voor de film; eindelijk krijgen we een Deadpool die geen blad voor de mond neemt, eindelijk een Deadpool die over zijn eigen penis kan praten als een verschrompelde avocado. De grofgebekte humor, verwijzingen naar anale vernederingen en het bottenverbrijzelende geweld blijken perfect samen te gaan met Deadpool. Want dat is wat Deadpool altijd al was: in essentie is hij een personage voor volwassenen, en door dat te omarmen lukte het Tim Miller en Ryan Reynolds om alle records aan elkaar te rijgen. Best verdienende R-rated film ooit, beste openingsweekend voor een 20th Century Fox-film ooit, beste openingsweekend voor een X-Men-film ooit (en na Days of Future Past zelfs de best verdienende X-Men-film ooit) en ga zo nog maar even door…

                    

Het succes van Logan en de belofte van DC

Deadpool maakte duidelijk dat er geld valt te halen uit een specifieke doelgroep die geen kindvriendelijk materiaal hoeft te zien, en daarom prima kan bestaan naast de meer kindvriendelijke superheldenfilms. Marvel en zijn team(s) aan analytici vielen natuurlijk hetzelfde op, waarna de derde en laatste Wolverine-film Logan de R-rated-stempel op zich kreeg. De perfecte marketingtruc natuurlijk: “de Wolverine-adaptatie die het dichtst bij de comics ligt!” is een makkelijk marketingspraatje dat in dit opzicht daadwerkelijk zou kloppen. Wolverine is in essentie namelijk geschikt voor een R-rating – hij wordt in de comics om de haverklap uit elkaar gescheurd, hij scheldt zijn mede-X-Men en vijanden de huid vol en krijgt elke vorm van psychologische en lichamelijke marteling over zich heen, dus het is niet gek dat fans van de harige superheld na de semi-kindvriendelijke X-Men-films zaten te wachten op een volwassenere film. Weer blijkt het perfect samen te gaan met het verhaal: de R-rated content ligt er in Logan niet te dik bovenop maar weet wel een flinke impact te maken, en dat is waar we als comic- en filmliefhebbers vrolijk van worden.

 Logan

Uit een onderzoekje van Fandango blijkt dat er een aardige R-rating-hype bij filmliefhebbers leeft. 71% van de ondervraagden wilde na de release van Deadpool meer R-rated superheldenfilms, en maar liefst 86% zei destijds Logan te willen bekijken omdat het “een meer gewelddadige X-Men-film” beloofde te worden. Zo gek is het dus niet dat nu ook DC de smaak te pakken lijkt te hebben. De Director’s Cut van Batman v. Superman (de dvd- en blu-ray-release dus) kreeg een R-rating voor een paar scenes die uit de theatrale versie ontbraken, en op de vraag of DC zou overwegen R-rated fims te maken in de toekomst luidt het antwoord van een van de producers als volgt: “One hundred percent yes. With the right characters.” Met die laatste toevoeging slaan ze de spijker op de kop.

 

Voegt het iets toe?

Zoals de DC-woordvoerder eigenlijk al zei: een R-rating voegt alleen iets toe als het gebeurt met de juiste personages. Als het bronverhaal van een superheld of antiheld vraagt om explicit content, dan siert het de filmmakers om het maximale te halen uit de befaamde R-rating. Ja, je loopt een deel inkomsten mis door kinderen die hun ouders niet meekrijgen naar de bioscoop, maar je kweekt ook goodwill bij de volwassen filmbezoekers die hun geliefde superheldenverhalen nog intenser willen beleven. Hetzelfde geldt voor gameverfilmingen.

Helaas zou een R-Rating films als Assassin’s Creed en Hitman: Agent 47 in geen enkel opzicht hebben geholpen; aan het falen van die films ligt namelijk een slecht verhaal ten grondslag. Verhalen die níet trouw zijn aan de bronnen en tegelijkertijd niets aan deze geliefde gamefranchises weten toe te voegen worden niet beter door drugs, seks en bloedvergieten – ze lopen daardoor alleen nóg meer geld mis. De problemen bij gameverfilmingen liggen dieper (met superhelden zit het wel snor), en of het in de toekomst ooit nog goed zal komen met een adaptatie van een van onze favoriete games is nog maar de vraag. De R-rated-hype is in Hollywood in ieder geval in volle gang, en hoewel zo’n rating een film nooit zou maken of breken, hoef je niet op te kijken als de aankomende The Last of Us-verfilming of Venom-film gepaard gaan met een explicit content warning.

 

REACTIES (23)