De evolutie van de first-person shooter 

De evolutie van de first-person shooter 2018-02-09T11:46:53
In de nieuwe rubriek ‘De evolutie van’ pakt PU-redacteur Michel er telkens een ander gamegenre bij dat door de jaren heen zichzelf heeft ontwikkeld. In deze eerste aflevering draait het om een genre dat inmiddels niet meer weg te denken is, zowel op PC als console: de first-person shooter.

Verrassend genoeg kwamen er in de jaren ’70 al games uit die we inmiddels onder dit populaire genre scharen. Hoewel het genre toen nog geen naam had, ging het – de naam zegt het al - om titels die gamers de spelwereld vanuit het eerste persoonsaanzicht lieten ervaren. Games als Spasim en Maze Ware werden ontwikkeld door een paar mensen, zoals dat in die tijd nog gebruikelijk was, en gebruiken simpele sprites om spelers het gevoel te geven dat ze in de ruimte aan het rondschieten zijn of door ingewikkelde doolhoven lopen. 

In de jaren ’80 begon het genre steeds meer vorm te krijgen dankzij vooruitstrevende technologie. Dat leverde titels op zoals tankgame Battlezone, dat eerst in arcades en later ook op computers verscheen, en MIDI Maze, in feite een first-person versie van Pac-Man. John Carmack van id Software raakte begin jaren ’90 geïnspireerd door het genre en kwam met Catacomb 3-D op de proppen, een soort actie-rpg waarin voor het eerst de hand en het wapen van de protagonist in beeld te zien was.
   

Nazi’s en monsters

Het genre begon dankzij id Software pas echt van de grond te komen. De studio gebruikte in ’92 de licentie van sidescroller Castle Wolfenstein om het first-person shootergenre in één klap populair te maken met de release van Wolfenstein 3D. Hoewel je alleen nog maar naar links en rechts kon richten (en dus niet naar boven en onder), werden er al wel talloze andere elementen geïntroduceerd die we jaren daarna en soms nu nog steeds terugzien in het genre. Spelers schoten vijanden met geweren dood, konden ammo en healthpacks verzamelen om de levensbalk maar niet op 0% te laten komen en liepen door diverse doolhofachtige levels op zoek naar vijanden, schatten en zo af en toe een sterke eindbaas.

De inmiddels legendarische programmeur John Romero stond aan de wieg van deze actievolle game waarin je als de Amerikaan B.J. Blazkowicz Nazi’s naar het hiernamaals knalde, terwijl Carmack net als met Catacomb 3-D de technologie waar de game op draait verzorgde. Wolfenstein 3D knalde eigenhandig de first-person shooter naar een hoger niveau en mag met recht de echte geboorte van het genre genoemd worden. De game was zowel kritisch als commercieel een succes, maar werd ook door het slijk gehaald door fatsoenrakkers die de vele aanwezige hakenkruizen en het botte geweld te ver vonden gaan.

id Software had de smaak ondanks deze kritiek flink te pakken en intern werden diverse andere shooters ontwikkeld. Een jaar later kwam de studio met de volgende evolutie in het genre op de proppen: Doom. Ook deze game kon op veel controverse rekenen dankzij de (letterlijk) helse vijanden en locaties, maar de sprongen die het genre vooruit maakte, waren onmisbaar. Hoogteverschil in levels was nu mogelijk, de actie kwam nog intenser in beeld en voor het eerst konden spelers ook multiplayerwedstrijden houden om elkaar aan gort te schieten. Omdat de game via ‘shareware’ gedeeltelijk gratis verspreid werd en een PC in steeds meer huiskamers stond te pruttelen, kan Doom als de meest invloedrijke first-person shooter ooit worden beschouwd.



Bond, James Bond

Op de PC groeide het genre dan ook gestaag en dat leverde vele soortgelijke titels op (in die tijd gekscherend ook wel ‘Doom-klonen’ genoemd), zoals Heretic, Marathon (Bungie’s voorloper van Halo), de goedgebekte antiheld Duke Nukem 3D en id’s eigen vervolgen op Doom en Wolfenstein, alsmede het technologisch geavanceerde Quake. Door de vele ontwikkelingen begon het ook mogelijk te worden om op consoles fatsoenlijke 3D-graphics weer te geven en werden de meeste bovengenoemde titels van een overzetting voorzien.

De Britse studio Rare wist het first-person shootergenre echter definitief populair te maken op consoles met de Nintendo 64-titel GoldenEye 007. Het spel kwam veel later dan de gelijknamige James Bond-film uit en niemand had er al te hoge verwachtingen van, maar de uiterst realistische reacties van vijanden, verschil in wapens en vooral de goed uitgewerkte lokale multiplayermodus voor maximaal vier spelers waren al snel hét gesprek van de dag op schoolpleinen en bij koffieautomaten. Gamers zaten dagen en nachten lang bij elkaar voor de televisie genesteld om elkaar met een Golden Gun, proximinity mines of gewoon met een aantal goed getimede bitch-slaps om zeep te helpen. Vele ontwikkelaars boekten vanaf dat moment succes op consoles met het genre, van Free Radical Designs Timesplitters en EA’s Medal of Honor, tot de tactische actie van Ubisoft’s Tom Clancy’s Rainbow Six.



Multiplayershooters, Master Chiefs en oorlogen

Op pc ging de ontwikkeling van het first-person shooter gestaag door. Valve wist naam voor zichzelf te maken door Half-Life uit te brengen. Hoewel de game technologisch geen hoge ogen gooide met een gemodificeerde grafische engine waar Quake op draaide, was de nadruk op het verhaal ongekend voor het genre en zette de game daarmee een nieuwe trend in. Eentje die Valve in 2004 zelf kracht bij zette door de release van het bejubelde vervolg.

Tegelijkertijd begon het genre zich te splitsen door games die de nadruk op het multiplayeraspect plaatsten. In ’99 verschenen zowel Quake III: Arena als Unreal Tournament. Vooral laatstgenoemde gaf een nog grotere injectie aan de multiplayershooter. Ook een multiplayermod gebaseerd op Half-Life, Counter-Strike, genoot van immense populariteit. Opeens had je verschillende soorten liefhebbers van het first-person shootergenre: gamers die vooral van het verhaal en de setting hielden en daarom de singleplayershooters verkozen, en competitief ingestelde spelers die eerst via LAN en lokale multiplayer op console en uiteindelijk ook op internet het tegen elkaar opnamen in multiplayershooters.

De meningen over de beste plek om een shooter te spelen (op PC of consoles) liepen uiteen, maar na een aantal succesvolle titels op PC begon de console weer wat terrein te winnen dankzij Halo. Microsoft zag dat ontwikkelaar Bungie met de Marathon-games de nodige ervaring op had gedaan en kocht de studio op, zodat Microsoft’s eerste console, de Xbox, tegelijk met de fenomenale shooter rondom Master Chief lanceerde. De game legde minder nadruk op de gezondheid van het personage van spelers (doordat health uit zichzelf weer omhoog ging) en draaide om epische gevechten op buitenaardse constructies, planeten en schepen. Halo 2, dat in 2004 verscheen, wist daarbij de online multiplayer toegankelijker te maken op consoles.

Ondertussen was de alsmaar groeiende populariteit van de first-person shooter ook merkbaar in de rest van de game-industrie. Zo plaatste de Resident Evil-serie de camera vlak achter het hoofdpersonage en werd er meer nadruk gelegd op schietactie in Resident Evil 4, en koos Nintendo ervoor om de voorheen tweedimensionale Metroid-reeks om te toveren in een first-person ‘adventure’ via Metroid Prime.

Het shootergenre heeft echter ongetwijfeld zijn commerciële hoogtepunt bereikt met de Call of Duty-reeks van Infinity Ward. Zeker Call of Duty 2, onder andere een launchgame op Xbox 360, bracht het genre in meer handen van gamers dan ooit voorheen. De setting (de Tweede Wereldoorlog), het gebrek aan healthpacks en de soepele, makkelijk te leren gameplay in zowel de single- als multiplayer bleken het perfecte recept voor succes bij het grote publiek. Infinity Ward voegde een paar jaar later rpg-elementen aan de multiplayer toe in Call of Duty 4: Modern Warfare, wat alleen maar voor nog meer succes zorgde.

Inmiddels is het genre onmogelijk weg te denken bij gamers. Van verhalende avonturen als Bioshock en Dishonored en multiplayersuccessen als Destiny en Titanfall, tot grote namen als Doom, Far Cry en Battlefield: bijna elke uitgever heeft wel en shootergenre waar het veel aandacht aan geeft en gamers blijven er van smullen. Het first-person shootergenre heeft al die tijd een firme grip op de game-industrie gehad. Alleen de laatste jaren lijkt die grip iets te verslappen dankzij de toenemende populariteit van de openwereldgames, maar ook dat genre valt prima te combineren met shooters. Zolang games bestaan, zullen gamers altijd de behoefte hebben om de vele virtuele werelden door de ogen van de protagonist te bekijken… en vervolgens alles en iedereen overhoop te schieten!

De evolutie van... Serial:

Vrijdag 9 maart: 

De evolutie van de open wereld game

Vrijdag 6 april:

De evolutie van de platformer

REACTIES (20) 

Op deze website gebruiken we cookies om content en advertenties te personaliseren, om functies voor social media te bieden en om ons websiteverkeer te analyseren. Ook delen we informatie over uw gebruik van onze site met onze partners voor social media, adverteren en analyse. Deze partners kunnen deze gegevens combineren met andere informatie die u aan ze heeft verstrekt of die ze hebben verzameld op basis van uw gebruik van hun services. Meer informatie.

Akkoord